's Nachts vaak naar het toilet: veilig opstaan en weer inslapen
Eén keer per nacht naar het toilet, twee keer, soms vaker. Na uw zestigste overkomt het de meeste mensen. Het is vervelend omdat het uw nachtrust onderbreekt, maar het is ook het moment waarop het vaakst iets misgaat: half wakker, in het donker en met haast uit bed stappen is de grootste oorzaak van valpartijen in huis. In deze blog leest u waarom u 's nachts vaker moet plassen, wat u zelf kunt doen om het te beperken, hoe u veilig uit bed komt en hoe u daarna weer snel in slaap valt.
Waarom moet u 's nachts vaker plassen als u ouder wordt?
Vaak 's nachts plassen heet in de medische wereld nycturie. Het is geen ziekte, maar een klacht met verschillende oorzaken. Meestal spelen er meerdere tegelijk:
Uw lichaam maakt 's nachts meer urine. Jonge mensen maken 's nachts een hormoon aan dat de urineproductie remt. Met de leeftijd neemt dat af, waardoor de nieren 's nachts gewoon doorwerken.
Uw blaas houdt minder vast. De blaas wordt minder rekbaar of raakt sneller geprikkeld. Bij mannen kan een vergrote prostaat de blaas niet helemaal laten leeglopen.
Vocht uit de benen komt vrij. Vocht dat zich overdag in de benen ophoopt, komt bij liggen terug in de bloedbaan en wordt alsnog uitgeplast. Dit speelt vooral bij dikke enkels, spataderen en hartfalen.
Plastabletten op het verkeerde moment. Wie een plaspil 's avonds neemt, merkt dat 's nachts.
Drinken, koffie en alcohol laat op de avond.
Licht slapen. Wie 's nachts toch wakker ligt, voelt de aandrang eerder en gaat 'voor de zekerheid'.
Wat u zelf kunt doen om minder vaak op te hoeven
Een paar aanpassingen die bij veel mensen helpen:
Drink overdag genoeg, maar minder in de laatste twee uur voor het slapen. Niet minder drinken over de hele dag, dat geeft juist andere klachten.
Laat koffie, thee en alcohol 's avonds staan. Ze drijven de urineproductie op.
Leg 's middags een uur uw benen omhoog. Het vocht uit de benen stroomt dan terug en plast u nog vóór het slapengaan uit, in plaats van midden in de nacht. Meer hierover leest u in onze blog over slapen met de benen omhoog.
Plas vlak voordat u gaat slapen, ook als u geen aandrang heeft.
Bespreek het tijdstip van uw medicijnen met de huisarts of apotheek. Een plaspil die 's ochtends wordt ingenomen, scheelt vaak een of twee keer opstaan.
Zo staat u 's nachts veilig op
Hoe vaak u ook moet, het opstaan zelf is het risicomoment. Drie dingen maken het verschil.
1. Neem de tijd: eerst zitten, dan staan
Wie snel uit een liggende houding overeind komt, krijgt een kortstondige daling van de bloeddruk. Dat geeft een licht gevoel in het hoofd of zelfs zwart voor de ogen, precies op het moment dat u gaat staan. Doe het daarom in drie stappen:
Kom eerst rustig half rechtop zitten.
Ga op de rand van het bed zitten met beide voeten op de vloer en wacht tien tellen.
Sta pas daarna op, met een hand op het bed of een steunpunt.
Met een elektrisch verstelbaar hoofdeinde brengt u zichzelf eerst langzaam rechtop, zonder kracht te zetten. Zo krijgt uw bloeddruk de tijd zich aan te passen.
2. Een bed op de juiste hoogte
Bij een te laag bed moet u zich omhoog duwen, terwijl u nog niet goed wakker bent. Bij een te hoog bed glijdt u eruit in plaats van te stappen. De juiste hoogte is die waarbij uw voeten plat op de vloer staan en uw knieën ongeveer een rechte hoek maken als u op de rand zit. Lees hoe u die hoogte bepaalt in onze blog hoe hoog is een seniorenbed.
Met een hoog laag bed hoeft u niet te kiezen: 's nachts slaapt u laag, en voor het opstaan zet u het bed met de afstandsbediening op uw ideale instaphoogte.
3. Licht zonder dat u wakker schrikt
Een lichtknop zoeken in het donker kost tijd en evenwicht. Fel plafondlicht maakt u bovendien klaarwakker, waardoor inslapen daarna lastiger wordt. Beter is zacht licht laag bij de vloer. Onze bedden zijn uit te rusten met uitstapverlichting die vanzelf aangaat zodra u beweegt. U ziet de vloer, uw pantoffels en de weg naar de deur, zonder dat de hele kamer oplicht.
En verder in de slaapkamer
Houd de route van bed naar toilet vrij van kleedjes, snoeren en spullen.
Zet pantoffels met een stevige, antislip zool klaar naast het bed.
Zorg voor een nachtlampje op de gang en in het toilet.
Heeft u een rollator, zet die dan binnen handbereik naast het bed.
Overweeg een papegaai of uitstaphulp als steunpunt bij het overeind komen.
Daarna weer snel in slaap vallen
Niet het opstaan, maar het wakker liggen daarna kost de meeste nachtrust. Zo valt u sneller weer in slaap:
Houd het licht zo zacht mogelijk. Fel licht vertelt uw hersenen dat het dag is.
Kijk niet op de klok of uw telefoon. Rekenen hoeveel uur u nog heeft, houdt u wakker.
Ga meteen terug naar bed en lig in een houding die prettig is. Ligt u comfortabel, met de juiste ondersteuning van een matras op maat, dan zakt u sneller weg.
Lukt slapen na twintig minuten niet, sta dan even op en doe iets rustigs in gedempt licht. Ga terug als u slaperig wordt.
Wanneer naar de huisarts?
Maak een afspraak als:
u meer dan twee keer per nacht moet plassen en dit uw nachtrust of dagen verstoort;
de klacht plotseling is ontstaan of snel erger wordt;
u pijn heeft bij het plassen, een branderig gevoel, of bloed in de urine ziet;
u veel dorst heeft en overdag ook veel plast;
u naast het nachtelijk plassen ook dikke benen heeft of benauwd bent bij liggen.
De huisarts kan nagaan of er een behandelbare oorzaak is, zoals een blaasontsteking, een prostaatprobleem, suikerziekte of vochtophoping.
Een bed dat de nacht veiliger maakt
U kunt niet altijd voorkomen dat u 's nachts moet, maar wel dat het opstaan een risico is. Een bed op de juiste hoogte, een hoofdeinde dat u rustig rechtop brengt en verlichting die vanzelf aangaat, maken van het nachtelijke toiletbezoek weer iets onbenulligs. Bij Bedder wordt elk seniorenbed op maat gemaakt, met de functies die bij uw situatie passen. Probeer ze uit in een van onze showrooms, of laat een adviseur vrijblijvend bij u thuis kijken met een advies aan huis.