Slapen na een heup- of knieoperatie: houding, bedhoogte en opstaan
Na een nieuwe heup of knie is slapen vaak lastiger dan u verwacht. U mag niet in elke houding liggen, het been is stijf en pijnlijk, en in en uit bed komen kost moeite. Wie zich vóór de operatie goed voorbereidt, maakt de eerste weken thuis een stuk makkelijker. In deze blog leest u hoe u slaapt na een heup- of knieoperatie, welke bedhoogte u nodig heeft, hoe u veilig in en uit bed komt en wat u vooraf in de slaapkamer regelt.
Belangrijk: volg altijd de leefregels die u van uw eigen ziekenhuis of fysiotherapeut krijgt. Die verschillen per operatietechniek en per persoon. De adviezen in deze blog zijn algemeen en vervangen die instructies niet.
Slapen na een heupoperatie
Na een nieuwe heup krijgt u vaak een aantal leefregels mee om te voorkomen dat de heup uit de kom schiet. Die gelden meestal de eerste zes weken. De meest gegeven adviezen voor de nacht:
Lig in het begin op uw rug, met een dik kussen tussen uw benen. Zo blijven uw benen iets uit elkaar.
Op uw zij liggen kan meestal wel, met een dik kussen tussen de knieën. Zorg dat het geopereerde been niet over het gezonde been kruist.
Trek uw knie niet op richting uw borst, ook niet in bed.
Gebruik geen te laag bed. Bij een laag bed buigt de heup te ver bij het opstaan.
Let op: bij sommige operatietechnieken gelden minder strenge regels. Vraag uw ziekenhuis wat voor u geldt.
Slapen na een knieoperatie
Bij een nieuwe knie draait het minder om uit de kom schieten en meer om het strekken van de knie:
Leg geen kussen onder uw knie. Het voelt prettig, maar de knie ligt dan gebogen. Als de knie wekenlang gebogen rust, wordt het moeilijker om hem later weer helemaal te strekken.
Een kussen onder de kuit of hiel mag vaak wel, zodat de knie vrij ligt en zich kan strekken.
Bij zwelling kan het voeteneinde iets omhoog helpen. Overleg met uw fysiotherapeut hoe hoog.
Op uw rug liggen is de eerste weken meestal het prettigst. Op de zij kan met een kussen tussen de knieën.
Welke bedhoogte heeft u nodig?
Voor beide operaties geldt: een te laag bed maakt opstaan zwaar en riskant. Ziekenhuizen houden als richtlijn een hoogte van minimaal 50 centimeter aan, gemeten tot de bovenkant van het matras. Bij een nieuwe heup is dat extra belangrijk, omdat de heup bij een laag bed te ver moet buigen.
De ideale hoogte is persoonlijk: als u op de bedrand zit, staan uw voeten plat op de vloer en zitten uw knieën iets hoger dan uw heupen of op gelijke hoogte. Hoe u die hoogte bepaalt, leest u in onze blog hoe hoog is een seniorenbed.
Bedklossen of een ander bed?
Is uw bed te laag, dan zijn er twee routes.
Bedklossen zijn blokken die u onder de poten van uw bed zet. Ze zijn te huur of te koop bij de thuiszorgwinkel en soms via de gemeente. Voor een tijdelijke situatie zijn ze een prima oplossing. Wel zijn er nadelen: niet elk bed is er stabiel genoeg voor, ze maken het bed alleen hoger en niet verstelbaar, en een bed op klossen kan gaan schuiven.
Een ander bed is de moeite waard als uw bed eigenlijk al te laag of te zacht was, of als u verwacht dat opstaan ook na het herstel lastig blijft. Dat geldt bijvoorbeeld als u artrose heeft in de andere heup of knie, als u later misschien ook aan het andere been geopereerd wordt, of als u al langer moeite heeft met opstaan. De operatie is dan een logisch moment om het in één keer goed te regelen, in plaats van eerst klossen en later alsnog een nieuw bed.
Kiest u voor een ander bed, dan helpen deze functies juist in de herstelperiode:
In hoogte verstelbaar. Met een hoog laag bed zet u het bed voor het opstaan op precies de goede hoogte, en zakt het daarna terug. De eerste weken kunt u het bed iets hoger zetten dan normaal, zodat de heup of knie minder hoeft te buigen. Als u hersteld bent, zet u het weer op uw gewone hoogte.
Verstelbaar hoofd- en voeteneinde. Met een elektrisch verstelbaar hoofdeinde komt u rechtop zonder op uw ellebogen te steunen of te draaien. Het voeteneinde iets omhoog helpt bij zwelling.
Iets om u aan vast te houden. Een papegaai boven het bed geeft houvast bij het verschuiven en overeind komen, zonder dat u uw geopereerde been hoeft te belasten.
Een stevige matrasrand. Bij een te zachte rand zakt u weg als u gaat zitten, wat het opstaan moeilijker maakt. Een matras op maat houdt de rand stevig.
Zo komt u veilig in en uit bed
De fysiotherapeut leert u in het ziekenhuis hoe u in en uit bed komt. In grote lijnen:
Uit bed:
Kom eerst rechtop zitten, met het hoofdeinde omhoog of steunend op uw handen.
Schuif naar de rand van het bed, aan de kant van het geopereerde been (tenzij uw ziekenhuis anders adviseert).
Laat het geopereerde been eerst over de rand zakken, het gezonde been volgt.
Zit even op de rand, met het geopereerde been iets naar voren.
Duw u met beide handen omhoog en neem uw krukken of rollator.
In bed: precies andersom. Een handdoek of riem onder de kuit helpt om het geopereerde been omhoog op het bed te tillen.
Duizelig bij het opstaan? Dat komt na een operatie vaker voor, door bedrust en pijnstillers. Lees wat u eraan kunt doen in onze blog over duizeligheid bij het opstaan.
Checklist: de slaapkamer voorbereiden vóór de operatie
Regel dit in de weken voordat u geopereerd wordt:
Meet de hoogte van uw bed (vloer tot bovenkant matras). Lager dan 50 cm? Regel klossen of een ander bed.
Zorg voor ruimte rond het bed om met krukken of een rollator te lopen.
Haal losse kleedjes, snoeren en spullen weg tussen bed, toilet en deur.
Leg dikke kussens klaar voor tussen de knieën.
Zet een nachtlampje bij het bed, of kies een bed met uitstapverlichting.
Zet een stevige stoel met armleuningen in de slaapkamer om u aan te kleden.
Zorg dat telefoon, water en medicijnen binnen handbereik liggen zonder dat u zich hoeft te draaien of te bukken.
Regel hulp voor de eerste dagen thuis.
Een nieuw bed op maat heeft een levertijd. Weet u de operatiedatum? Begin dan ruim op tijd.
Wanneer contact opnemen met ziekenhuis of huisarts?
Neem direct contact op als:
het geopereerde been plotseling dik, warm, rood of pijnlijk wordt in de kuit (kans op trombose);
de wond rood, warm of nat wordt, of u koorts krijgt;
u plotseling hevige pijn voelt in de heup, het been korter lijkt of naar buiten draait (de heup kan uit de kom zijn);
u kortademig wordt of pijn op de borst krijgt: bel dan 112.
Herstellen in een bed dat met u meedenkt
De eerste weken na een nieuwe heup of knie bepalen voor een groot deel hoe goed u herstelt, en goed slapen hoort daarbij. Zoekt u een bed dat u nu helpt bij het herstel en daarna gewoon uw eigen comfortabele bed blijft? Bij Bedder maken we elk bed op maat, met de hoogte en functies die bij uw situatie passen. Meer over slapen met heupklachten vóór of zonder operatie leest u in onze blog slapen met heupklachten.
Probeer de bedden in een van onze showrooms, of laat een adviseur vrijblijvend bij u thuis kijken met een advies aan huis. Hij meet uw slaapkamer op en bekijkt of uw huidige bed geschikt is voor de herstelperiode.