Mijn ouder valt 's nachts uit bed: wat kunt u doen?
Een telefoontje midden in de nacht, of 's ochtends een blauwe plek die er gisteren nog niet was. Als uw vader of moeder uit bed valt, schrikt iedereen. Een val is bij ouderen zelden onschuldig: een gebroken heup of pols betekent vaak een lange revalidatie en soms het einde van zelfstandig wonen. Het goede nieuws is dat de meeste valpartijen rond het bed te voorkomen zijn. In deze blog leest u waarom ouderen 's nachts vallen, wat u direct kunt doen en welke aanpassingen aan het bed het risico echt verkleinen.
Belangrijk: is uw ouder recent gevallen, ook zonder zichtbaar letsel? Laat dan de huisarts kijken. Een val kan een teken zijn van een onderliggende oorzaak, zoals een lage bloeddruk, medicatie of een beginnende infectie.
Waarom vallen ouderen 's nachts uit bed?
Vallen rond het bed heeft bijna altijd een combinatie van oorzaken:
Het bed is te hoog of te laag. Bij een te hoog bed bungelen de voeten en glijdt iemand eruit. Bij een te laag bed moet iemand zich omhoog duwen en verliest daarbij het evenwicht.
Haast om naar het toilet te gaan. Ouderen moeten 's nachts vaker plassen. In het donker, half wakker en met haast is dat het gevaarlijkste moment van de nacht.
Duizeligheid bij het opstaan. Als iemand snel overeind komt, zakt de bloeddruk kortstondig. Dat geeft een zwart-voor-de-ogen-moment, precies bij het uitstappen.
Onrustige slaap of verwardheid. Bij dementie, na een operatie of door medicijnen weet iemand 's nachts soms niet waar de bedrand is.
Slecht zicht en rommel. Geen licht, een kleedje, een snoer of pantoffels naast het bed.
Spierzwakte en stijfheid. Wat overdag nog net lukt, lukt 's nachts na uren liggen niet.
Vaak zegt een ouder achteraf "ik gleed gewoon weg" of "ik weet niet wat er gebeurde". Dat is normaal en geen reden om aan te nemen dat het een eenmalig ongeluk was. Wie één keer valt, valt vaker.
Wat u vandaag al kunt doen
Deze maatregelen kosten niets of weinig en verkleinen het risico direct:
Ruim de vloer naast het bed leeg. Geen kleedjes, snoeren of spullen op de looproute naar het toilet.
Zorg voor licht. Een nachtlampje bij het bed en op de route naar het toilet. Nog beter: verlichting die automatisch aangaat bij beweging.
Leer uw ouder in drie stappen opstaan. Eerst op de rand zitten, even wachten tot de duizeligheid weg is, dan pas staan. Dit alleen voorkomt al veel valpartijen.
Zet een rollator of stevige stoel naast het bed als steunpunt bij het opstaan.
Beperk drinken laat op de avond en bespreek met de huisarts of plasmedicatie anders getimed kan worden.
Laat de medicatie nakijken. Slaapmiddelen, bloeddrukverlagers en sommige pijnstillers vergroten het valrisico.
Welke aanpassingen aan het bed helpen echt?
Als de losse maatregelen niet genoeg zijn, of als uw ouder al een keer is gevallen, is het bed zelf de plek om naar te kijken. Deze functies maken het verschil:
De juiste instaphoogte
Een bed op de goede hoogte is de basis. Als uw ouder op de rand zit, moeten de voeten plat op de vloer staan en de knieën ongeveer een rechte hoek maken. Dan stapt iemand uit met kracht in de benen in plaats van te glijden of te duwen. Lees hoe u de juiste hoogte bepaalt in onze blog over de hoogte van een seniorenbed.
Laag slapen, hoog opstaan
Een hoog laag bed lost twee problemen tegelijk op. 's Nachts staat het bed laag: rolt uw ouder er dan uit, dan is de val kort en zacht. Bij het opstaan gaat het bed omhoog naar de veilige instaphoogte. En als u of de thuiszorg helpt bij de verzorging, staat het bed op werkhoogte. Met de draadloze afstandsbediening doet uw ouder dit zelf, zonder overeind te komen.
Uitstapverlichting die vanzelf aangaat
Onze bedden zijn uit te rusten met uitstapverlichting die de vloer naast het bed verlicht zodra iemand beweegt. Uw ouder ziet waar de vloer is en waar de pantoffels staan, zonder eerst naar een lichtknop te zoeken.
Zijhekken, maar met verstand
Zorgbedden zijn uit te breiden met zijhekken. Die voorkomen dat iemand er in de slaap uitrolt. Twee kanttekeningen: zijhekken zijn niet geschikt voor iemand die er zelf overheen probeert te klimmen, bijvoorbeeld bij dementie. Dan wordt de val juist hoger en gevaarlijker. En een zijhek mag nooit een manier zijn om iemand in bed te houden. Overleg bij twijfel met de huisarts of thuiszorg over wat in uw situatie verstandig is. Vaak is een combinatie van laag slapen en verlichting veiliger dan hekken.
Hulp bij het overeind komen
Een papegaai (een handgreep boven het bed) of een uitstaphulp aan de zijkant geeft uw ouder iets om zich aan op te trekken en vast te houden bij het gaan zitten en staan. Dat geeft kracht én zekerheid op het moment dat het evenwicht het kwetsbaarst is.
Rechtop komen zonder duizeligheid
Met een elektrisch verstelbaar hoofdeinde komt uw ouder eerst rustig half rechtop te zitten voordat hij of zij opstaat. Zo krijgt de bloeddruk tijd om zich aan te passen en verdwijnt het zwart-voor-de-ogen-moment.
Een gesprek dat niet altijd makkelijk is
Veel ouderen willen "geen zorgbed" omdat ze denken aan een ziekenhuisbed in de huiskamer. Dat beeld is achterhaald. Een modern zorgbed ziet eruit als een boxspring, in de stof en kleur die uw ouder zelf kiest, en de zorgfuncties zitten uit het zicht. Het helpt om het gesprek niet te beginnen over "een zorgbed" maar over veilig blijven wonen in het eigen huis. Dat is wat uw ouder wil, en dat is precies waar het bed voor dient.
Wilt u samen met uw ouder kijken wat past? Onze adviseurs komen vrijblijvend langs voor een advies aan huis. Ze bekijken de slaapkamer, de route naar het toilet en de manier van opstaan, en adviseren wat in die specifieke situatie het verschil maakt. U kunt ook samen een van onze showrooms bezoeken om de functies te proberen.