Benauwd bij het liggen: hoe slaapt u beter met COPD?
Overdag gaat het nog wel, maar zodra u plat gaat liggen, wordt ademen zwaar. Veel mensen met COPD herkennen dit. Sommigen slapen al maanden half rechtop op de bank omdat het in bed niet lukt. In deze blog leest u waarom benauwdheid 's nachts toeneemt, welke slaaphouding kan helpen en hoe een verstelbaar bed die houding de hele nacht vasthoudt. Lees ook wanneer u met uw klachten naar de huisarts moet.
Belangrijk: een bed is een hulpmiddel, geen behandeling. Neemt uw benauwdheid toe of wordt u 's nachts regelmatig benauwd wakker, bespreek dit dan altijd met uw huisarts of longverpleegkundige.
Waarom wordt u benauwder als u ligt?
Als u plat ligt, gebeurt er een aantal dingen tegelijk:
Het middenrif krijgt minder ruimte. Uw buikorganen drukken tegen het middenrif, waardoor de longen minder kunnen uitzetten.
Slijm zakt naar de keel en de luchtwegen. Liggend hoopt slijm zich op, wat hoesten en een vol gevoel geeft.
Vocht verdeelt zich anders. Vocht dat overdag in de benen zit, verspreidt zich liggend over het lichaam. Bij hartfalen kan dat de longen belasten.
De nacht is stiller. Zonder afleiding voelt u de ademhaling bewuster, en piekeren maakt de benauwdheid erger.
Daarom adviseren longartsen en ziekenhuizen bij benauwdheid om niet plat te liggen, maar met het bovenlichaam omhoog. Half rechtop slapen ontlast het middenrif en houdt de luchtwegen vrijer.
Welke slaaphouding helpt bij benauwdheid?
De houding die veel mensen met COPD als prettigst ervaren:
Bovenlichaam omhoog, in een hoek van ongeveer 30 tot 45 graden. Niet alleen het hoofd, maar de hele romp vanaf de heupen.
Armen ondersteund, bijvoorbeeld met een kussen onder elke arm. Dat geeft de borstkas ruimte.
Knieën licht gebogen of het voeteneinde iets omhoog, zodat u niet naar beneden schuift.
Op de zij kan ook, met een kussen onder de arm en tussen de knieën.
Wat vaak niet werkt: een stapel kussens. Daarmee knikt alleen uw nek, terwijl uw romp plat blijft liggen. U zakt er bovendien in de loop van de nacht vanaf, waardoor u terug bent bij af en benauwd wakker wordt.
Hoe een verstelbaar bed die houding vasthoudt
Het probleem met kussens en de bank is dat de houding niet blijft staan. Een bed met een elektrisch verstelbaar hoofd- en voeteneinde lost dat op:
De hele romp komt omhoog. De rugleuning scharniert bij de heupen, niet bij de nek. Zo ligt u echt half rechtop, zoals uw longarts adviseert.
De stand blijft de hele nacht staan. U schuift niet weg en hoeft niet steeds kussens te verleggen.
Het voeteneinde iets omhoog voorkomt dat u naar beneden zakt en helpt bij dikke benen of onrustige benen.
Bediening zonder inspanning. Met de draadloze afstandsbediening past u de stand aan zonder overeind te komen. Wordt u 's nachts benauwd wakker, dan zet u zich in een paar seconden rechter.
U slaapt weer gewoon in bed, naast uw partner, in plaats van op de bank.
Heeft u daarnaast moeite met opstaan, bijvoorbeeld omdat u snel buiten adem bent, dan is een hoog laag bed het overwegen waard. Daarmee zet u het hele bed op een hoogte waarop u zonder inspanning in en uit stapt.
Praktische tips voor de nacht
Naast uw houding zijn er dingen die u zelf kunt doen:
Neem uw luchtwegverwijder zoals voorgeschreven voor het slapen, en houd uw noodmedicatie binnen handbereik naast het bed.
Houd de slaapkamer koel en de lucht niet te droog. Warmte en droge lucht maken ademen zwaarder.
Eet niet te laat en niet te zwaar. Een volle maag drukt op het middenrif en kan reflux geven, wat de benauwdheid verergert.
Adem langer uit dan in. Bij een benauwde nacht: ga rechtop zitten, steun uw armen en verleng de uitademing. Goed uitademen maakt inademen makkelijker.
Beweeg overdag. Zo veel als u kunt. Dat verbetert de conditie van uw longen en helpt u 's nachts beter slapen.
Wanneer naar de huisarts?
Neem contact op met uw huisarts of longverpleegkundige als:
u 's nachts vaker of heviger benauwd bent dan voorheen;
u meer kussens nodig heeft om te kunnen slapen dan een paar weken geleden;
u snel in gewicht toeneemt of dikke enkels krijgt (dit kan op vochtophoping wijzen);
u benauwd wakker wordt en het niet snel overgaat na uw medicatie.
Deze signalen kunnen betekenen dat uw behandeling aangepast moet worden. Een goede slaaphouding helpt, maar vervangt geen medische zorg.
Weer in uw eigen bed slapen
Slaapt u al een tijd op de bank of rechtop in een stoel omdat het in bed niet lukt? Dan is het de moeite waard om te kijken of een verstelbaar bed u terug naar uw slaapkamer brengt. Bedder maakt elk bed op maat, met een elektrisch verstelbaar hoofd- en voeteneinde en desgewenst een hoog-laag functie. U kunt de standen proberen in een van onze showrooms, of wij komen vrijblijvend bij u langs voor een advies aan huis. Zo ervaart u zelf welke stand u 's nachts lucht geeft.